New Scientist NL · Wetenschap

Nobelprijs voor Scheikunde voor onderzoek naar spiegelmoleculen

De Nobelprijs voor Scheikunde 2026 gaat naar Henri Kagan en Kenso Soai voor hun ontdekking van een methode om moleculen met een specifiek spiegelbeeld te produceren, wat massaproductie van nuttige chemische stoffen mogelijk maakte.

Sommige moleculen bestaan in twee vormen die elkaars spiegelbeeld zijn, 'rechtshandig' en 'linkshandig' genoemd. In chemische reacties ontstonden voorheen evenveel van beide vormen. Echter, voor toepassingen in levende organismen, zoals medicijnen, is vaak slechts één specifieke vorm nodig, omdat de andere vorm ineffectief of zelfs schadelijk kan zijn.

Henri Kagan ontdekte in 1986 een methode om chemische reacties te sturen naar een voorkeursvorm. Kenso Soai bouwde hierop voort en ontwikkelde in 2003 de 'Soai-reactie'. Deze reactie maakt gebruik van autokatalyse: de aanwezigheid van één spiegelbeeldvorm stimuleert de verdere productie van diezelfde vorm.

Het resultaat is dat de producten van deze reacties bijna volledig uit één molecuulvorm bestaan. Dit heeft de massaproductie van medicijnen, zoals pijnstillers en antidepressiva, vergemakkelijkt. De techniek wordt ook toegepast in andere gebieden, zoals de productie van gewasbeschermingsmiddelen.

AI-samenvatting op basis van de bron.