New Scientist NL · Wetenschap

Nobelprijs Natuurkunde voor bedenker neutrinodetector IceCube

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat naar Francis Halzen voor zijn rol bij de ontwikkeling van IceCube, een detector op de Zuidpool die neutrino's uit de ruimte meet.

Neutrino's zijn deeltjes die zelden interageren en vrijwel ongehinderd door de aarde reizen. Een botsing met een atoomkern produceert een meetbaar lichtflitsje.

Om deze zeldzame botsingen te detecteren, is een gigantische detector nodig. IceCube maakt gebruik van een kubieke kilometer zuidpoolijs, waarin duizenden lichtsensoren zijn geplaatst.

Francis Halzen bedacht de IceCube-detector in 1988 en speelde een sleutelrol in de realisatie ervan. De bouw werd voltooid in 2011.

IceCube meet gemiddeld één botsing per dag en heeft energierijke neutrino's gedetecteerd die afkomstig zijn van buiten het zonnestelsel.

Deze neutrino's ontstaan bij heftige kosmische gebeurtenissen, zoals rond superzware zwarte gaten. Ze dragen veel energie met zich mee, meer dan deeltjesversnellers op aarde kunnen bereiken.

Omdat neutrino's onveranderd bij de aarde aankomen, bieden ze een unieke blik op de oorsprong van hun reis, zoals verre kosmische fenomenen.

Halzen, werkzaam aan de Universiteit van Wisconsin–Madison, leidt de IceCube-samenwerking met meer dan 450 wetenschappers uit 14 landen.

AI-samenvatting op basis van de bron.