Scientias · Wetenschap

CERN viert 18 jaar LHC: van Higgs tot een nieuw miljardenproject

Op 10 september 2008 maakte de Large Hadron Collider (LHC) bij CERN de eerste protonenronde. Achttien jaar later blikt de organisatie terug op ontdekkingen, onderhoud en plannen voor een nog grotere machine.

De LHC, de grootste deeltjesversneller ter wereld, laat protonen met hoge energie botsen. De machine werkt met supergeleidende magneten gekoeld tot nabij het absolute nulpunt. Vier detectoren registreren de botsingen.

De belangrijkste ontdekking was het Higgsboson in 2012, wat verklaart hoe deeltjes massa krijgen en het Standaardmodel bevestigde. Ook werd de pentaquark ontdekt en kwantumverstrengeling bij hoge energie waargenomen.

De LHC ondergaat periodiek onderhoud tijdens 'Long Shutdowns'. De tweede stop (LS2) van december 2018 tot begin 2022 verbeterde de machine, verhoogde de ontwerpwaarde van de botsingsenergie en verving een lineaire versneller.

Deze upgrades bereiden de LHC voor op de High-Luminosity LHC, die vanaf 2030 de machine gevoeliger moet maken voor zeldzame processen.

CERN plant de Future Circular Collider (FCC), een 91 kilometer lange versneller. Eerst een elektron-positron-collider (FCC-ee) voor precieze metingen, later mogelijk een protonenversneller met 100 TeV.

Het FCC-project kost circa 16 miljard euro en vereist financiering van lidstaten. Een beslissing over de FCC-ee wordt uiterlijk in 2028 verwacht.

De LHC blijft operationeel tot 2041. De FCC is nodig om fundamentele vragen over massa, donkere materie en materie-antimaterie-asymmetrie te beantwoorden, waar de LHC mogelijk eerste aanwijzingen voor geeft.

AI-samenvatting op basis van de bron.